Wie heeft de sleutels van je eigen kennis?

Er staat een nieuw whitepaper online, en het gaat over een vraag die in de drukte over modellen nauwelijks wordt gesteld.

De prijs van kunstmatige intelligentie stort in. Voor dezelfde prestatie die eind 2022 nog twintig dollar per miljoen verwerkte teksteenheden kostte, betaalde een afnemer twee jaar later zeven dollarcent. Dat is ruim 280 keer minder, in twee jaar. En de modellen van de verschillende aanbieders groeien naar elkaar toe.

Een technologie die iedereen kan afnemen, onderscheidt niemand. Toch kopen kennisorganisaties op dit moment vooral technologie: een chatbot, een tool, een transformatietraject. Ze kopen daarmee het antwoord op de verkeerde vraag.

De vraag die ertoe doet is niet welk model je gebruikt. Het is wie er zeggenschap heeft over wat dat model namens jou beweert. Wie bepaalt wat waar is, wat verouderd is, en wat gezegd mag worden.

Het paper vertelt dat aan de hand van een logé. Een briljante logé, die alles in huis mag lezen en overal over mag meepraten — maar die nooit zelf een boek in de kast zet, er nooit een uit haalt, en nooit een sleutel krijgt. Daaruit volgen vier eisen die je vandaag aan elke AI-leverancier kunt stellen, zonder één technische term.

Er zit een amendement bij, over wat de markt GEO noemt. De korte versie: wat daar wordt verkocht is grotendeels een bijproduct van gezag over eigen kennis. Wie zijn teksten laat optimaliseren terwijl zijn kennisbasis niet is vastgesteld, poetst de etalage van een winkel zonder voorraadbeheer. Eerst de kast, dan de etalage.

En één cijfer dat het geheel scherp maakt: bijna de helft van de Nederlandse medewerkers gebruikte eind 2025 AI-hulpmiddelen zonder dit te melden. Het gebeurt dus al, grotendeels buiten elk kader.